Natuur.webBlad.info
Onmisbare informatie over de wereld buiten

Meest bekeken
>Trekvogels in Groningen
>Vogels houden van biologisch
>Loonse en Drunense Duinen grootste zandbak van Europa


Recente artikelen
>Het gras komt terug in het Balgzand
>Vogels houden van biologisch
>Waddenzee heeft rust nodig om te herstellen
>De kadettenlandjes van Blokweer als therapie voor herintreders
>Maatschappelijk verantwoord ondernemen in Noord-Holland
>Veenweidegebied verheven tot Nationaal Landschap
>Kinderen en de natuur
Alle artikelen


Grauwe kiekendieven in het Oldambt

Groningen mag trots zijn op haar grauwe kiekendief. Elk jaar strijkt deze elegante roofvogel neer in het Oldambt om te broeden. Ben Koks van de Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief ontfermt zich al vijftien jaar over deze zeldzame gast. Samen met tweehonderd boeren laat hij zien dat samenwerking en agrarisch natuurbeheer lonen. In zijn stationcar, volgestouwd met onderzoeksmaterialen, gaan we op stap. Op zoek naar de eerste grauwe kiekendief van het jaar.

‘Vorig jaar had ik de eerste op 10 april, dus het moet kunnen vandaag’, zegt Koks hoopvol. Vanuit de auto zoekt hij de weidse horizon van het Oldambt af. ‘Daar’, roep ik verheugd, maar het blijkt familie: de blauwe kiekendief. Koks: ‘Je kan ze hier alle drie aantreffen: de bruine, de blauwe én de grauwe. De grauwe is het meest elegant, althans het mannetje. Hij heeft smalle, spitse vleugels en oogt grijzig blauw. Net als bij mensen geldt: hoe ouder het mannetje, hoe grijzer hij wordt.’ De vergelijking met mensen gaat voor het vrouwtje volledig mank: die is namelijk saaier, bruin en lomper. Maar dat geldt voor alle roofvogels. Wij rijden naar de akkers rond Drieborg, volgens Koks samen met het gebied tussen Bellingwolde en Blijham dé plek om grauwe kiekendieven te spotten.

Opmars

Vijftien jaar al ontfermt Koks zich over de grauwe kiekendief. Dat die in het Oldambt broedt, is eigenlijk puur toeval. ‘Deze vogel heeft enorm geprofiteerd van de grootschalige braaklegging in het begin van de jaren negentig. Boeren mochten destijds een tiende van hun akkers niet verbouwen, om de overschotten weg te werken. Met als gevolg: prachtige faunaranden boordevol akkerkruiden, zangvogels en bovenal: muizen. Wel zes keer meer dan in akkerland.’ De populatie grauwe kiekendieven groeide explosief: in twee jaar tijd van één naar 27 paar. Maar na drie jaar - in 1993 - stokte de opmars. ‘Dat kwam door het stopzetten van de regeling’, verklaart Koks de dip in de jaren erna. Samen met de boeren in het Oldambt – die gebruik konden maken van een nieuwe natuurbraakregeling – bracht hij de populatie weer op peil. ‘We schommelen nu rond de dertig paren.’
Agrarisch natuurbeheer heeft de grauwe kiekendief gered. Bij Drieborg laat Koks een toonbeeld zien. Tot Beerta ligt een fijn netwerk van faunaranden. Met zichtbaar resultaat. Een kiekendief – nu een bruine – scheert precies over één van de stroken, op zoek naar een muis. Hoog in de lucht zingen de veldleeuweriken. De boeren zijn er trots op, merkt Koks. ‘Iedereen hier op het platteland kent de grauwe kiekendief. Het is zelfs het meest besproken niet-landbouwonderwerp.’

Zwaar inzetten

Toch zijn er nog onvoldoende faunaranden, vindt Koks, en daarvoor kunnen ook de natuurorganisaties, zoals de Stichting Het Groninger Landschap, een duit in het zakje doen. De uitbreiding van de Ennemaborg, waar honderd hectare nieuwe natuur wordt ingericht als droog hooiland, biedt perspectief. ‘Ik weet bijna zeker dat de grauwe kiekendieven daar op afkomen.’
Koks pleit ervoor om in het Oldambt zwaar in te zetten op alle akkervogels. ‘Kijk om je heen. Dit open cultuurlandschap wordt in Europa enorm bedreigd. Alle akkervogels – zoals leeuweriken, paapjes en kneutjes – staan op de Rode Lijst van bedreigde soorten. Juist de openheid – en de combinatie van graanvelden en faunaranden – maakt dit landschap voor hen een eldorado. Het klinkt vreemd, maar zelfs het Hogeland is voor de grauwe kiekendief te besloten.’

Vrijwilligers

De grauwe kiekendief is in Groningen met afstand de meest onderzochte vogel. Elk dier wordt gevolgd, en krijgt – zonder dat hij het merkt – een intensieve begeleiding door een team van vijftig vrijwilligers en twee betaalde krachten. Ze onderzoeken de muizenstand, beschermen de nesten, ringen de jongen en begeleiden de boeren. Rond tien mei - wanneer de eerste eieren worden gelegd - begint het echte werk. ‘Dan zijn wij de meest gestresste vogelbeschermers van Europa. Zien we namelijk een nest over het hoofd, dan halen de eieren het einde van de oogst niet.’ Het vinden van de nesten valt nog niet mee. Koks schetst een zoektocht. ‘In dit veld hebben we bijvoorbeeld zes uur gezocht, met verschillende groepen vogelaars, gewapend met portofoons. Vinden we dan eindelijk een nest, dan plaatsen we er een stok bij.’ Twee mannetjes kregen vorig jaar wel een heel speciale behandeling. Ze hadden namelijk een zender op hun staart, waardoor Koks ze precies kon volgen. Het leverde een vracht aan nieuwe informatie op. Zo bleken de mannetjes tot Koks verrassing er elk twee vrouwtjes op na te houden, beide op kilometers afstand van elkaar. ‘Blijkbaar is er genoeg voedsel om twee gezinnen te onderhouden. De mannetjes wisten precies waar de muizen zaten. In de faunaranden, maar tevens als een boer ging maaien. Ook de Blauwe Stad was in trek. Voor de braakliggende terreinen van het toekomstige meer vlogen ze zo tien kilometer om.’

Duitsland

Koks kijkt verder dan het Oldambt. Naar Duitsland bijvoorbeeld, waarvandaan veel grauwe kiekendieven naar het Oldambt trekken. ‘Met onze hulp is daar een paar jaar geleden de eerste Duitse agrarische natuurvereniging opgericht. Voor Duitsland een nieuw concept, dat ontzettend goed aanslaat. Duitsers laten zien hoeveel je met minder regels en bureaucratie kunt bereiken.’
Belangrijker nog dan Duitsland is Afrika, waar de grauwe kiekendief de winter doorbrengt. ‘Bij ons zitten ze vijf maanden. Daarna vliegen ze naar het zuiden, en raken ze uit beeld’, zegt Koks. Als het goed is, brengen twee exemplaren dit jaar de exacte trekroute in beeld. ‘Met satellietzenders gaan we ze continu volgen. We vermoeden dat de route in Afrika samenvalt met de trek van hun voedsel: sprinkhanen.’
Aan het einde van de middag hebben we de eerste grauwe kiekendief nog niet gezien. Twee dagen later is het wel raak, laat Koks weten. Op 16 april, een vrouwtje, in de buurt van Noordbroek.


zoek
info
contact
rss


Overige webBladen
Nieuw: webBlad over Zwangerschap, met..
>Sterfte baby's rond geboorte
>Zwangere ondernemer moet uitkering krijgen
>Helft pilgebruikers opgelucht bij menstruatie

© 2017 webBlad.info   Free counter and web stats